1

چگونه چرخه PDCA در ایزو 9001 مورد استفاده قرار می گیرد؟

 

چرخه یPDCA( برنامه، اجرا، کنترل، اقدام ) اشاره به یک حرکت مستمر و یکپارچه دارد که در شکل 1 نشان داده شده است.
 
 


PDCA بوسیله دکتر والتر شوارت، یکی از ده نفر برتر در زمینه کیفیت ارائه شد. دکتر دبیلیو ادوارد دمینگ بر اساس این طرح، مدل پیشنهادی خود را با عنوان PDSA مطرح نمود که در آن به جای عامل کنترل عامل مطالعه منظور شده است. بیشتر افراد وقت خود را صرف دو عامل اول یعنی برنامه و اجرای آن می کنند و به دو عامل دیگر یعنی کنترل و اقدام توجه کمتری دارند.
سیستم مدیریت کیفیت ایزو 9001 یک سیستم متعادل برای حفظ سیستم ایزو و ادامه کارکرد موثر آن می باشد و به هر عنصر چرخه PDCA به طور یکسان و مساوی نیاز دارد. یعنی عناصر برنامه و اجرا تقدمی بر عناصر کنترل و اقدام ندارند.
 
 
برنامه
کسب و کار شما باید یک چرخه برنامه ریزی سالانه داشته باشد. برنامه های کسب وکاری که تدوین می شوند باید دربردارنده ی موارد زیر باشد:
•    چشم انداز/ ماموریت سازمان/ خط مشی کیفیت
•    اهداف عملیاتی
•    بودجه بندی
•    اقدامات پیشگیرانه/اقدامات اصلاحی
•    استانداردهای مدارک
•    Milestone ها
•    بازار/محصول جدید

 
اینها عناصر برنامه ریزی هستند. ایزو 9001 این عناصر را به هفت بخش یا حوزه دسته بندی می کند:
1.    مدارک سیستم مدیریت کیفیت (4.2)
2.    مسئولیت های مدیریت(5)
3.    مدیریت منابع (6)
4.    طرح ریزی تحقق محصول (7.1)
5.    پایش و اندازه گیری و تجهیزات کنترل(7.6)
6.    اقدام پیشگیرانه(8.5.3)
 
اجرا
مراحل اجرایی در یک چرخه ماهانه بسیار انجام می شوند و از داده های بدست آمده برای اندازه گیری و تحلیل نتایج در مقیاس سالانه استفاده می گردد. بیشتر سوابق ایزو در مرحله اجرا ایجاد می شوند که شامل موارد زیر می شود:
•    شایستگی و آموزش(6.2.2)
•    طراحی، توسعه، تحقق(7)
•    خرید(7.4)
•    محصول و تدارکات خدمات(7.5)
 
کنترل
زمانی که شما از مرحله اجرا داده ها را جمع آوری نمودید حال نیاز است که آنها را تحلیل یا مطالعه نمایید. ما نیاز داریم آنچه را که داده ها به ما می گویند درک نماییم.
استاندارد ایزو 9001 به طور آشکار فرایند های مختلف کنترل را تعریف می کند که در واقع چرخه ای از تحلیل ها و اندازه گیری ها برای تعیین این مسئله است که سازمان برنامه های خود را در طی سال چگونه اجرا می کند.
•    بازنگری مدیریت(5.6)
•    ارزیابی و اندازه گیری(8.2)
•    رضایت مشتری(8.2.1)
•    ممیزی داخلی(8.2.2)
•    تحلیل داده ها(8.4)

اینها رویدادهای یکباره نیستند. این فرآیندهای کنترلی به طور مستمر انجام می شوند.
یک رویداد ماهانه یا فصلی بسیار واقع گرایانه است، اگرچه بسیاری از شرکت ها یک ممیزی سالانه یا سنجش رضایت مشتری یا بررسی بازنگری مدیریت را به عنوان یک عامل برآورد برای سیستم مدیریت کیفیت انتخاب می کنند.
 

اقدام
اقدام برای از بین بردن گپ های شناسایی شده میان برنامه های سالانه و سوابق داده ایجاد شده طی اجرا بکار می رود.
•    محصول نا منطبق(8.3)
•    اقدام اصلاحی(8.5.2)
•    اقدام پیش گیرانه(8.5.3)
ایزو 9001 تنها یک چرخه PDCA مجزا نیست. در واقع ایزو 9001  یک سری از چرخه هایPDCA است. برای مثال بند 7 تنها در باره انجام(DO) نیست، تحقق محصول خودش یک چرخه PDCA است که با برنامه ریزی الزامات و نیاز های شناسایی شده مشتریان شروع شده و سپس اجرا(DO) می شود، بازنگری می شود(Check)، و در آخر اصلاح(Act) می گردد، همین چرخه برای تمامی فرآیندهای آموزش، مستند سازی، ممیزی، خرید، اقدام اصلاحی و غیره صورت می پذیرد، و مفهوم کلی بهبود مستمر بر چرخه PDCA متکی است